قالي كاشان دورههاي سخت و زيان باري از هجوم و فتنه افغانها گرفته تا زلزله مهيب سال ۱۱۹۲را پشت سر گذاشته و با وجود كسادي و بيرونقي بازار و بيمهري و كم توجهي مسوولان در سالهاي اخير، بافندگان كاشاني همچنان براي زنده نگه داشتن اين هنر تلاش ميكنند.
اگرچه با ورودصنعت فرش ماشيني، هنر فرش دستباف در كاشان نيز دچار ركود شده، ولي هنوز در بازار تاريخي كاشان حجرههاي زيادي وجود دارد كه محل تماشاي بهترين قاليهاي دست باف با بهترين نقشهاي اصيل ايراني است.
از بافندگان مشهور معاصر فرش دستباف ميتوان از"بي بيفرخ افسري"،"محمد افسري" و" بانو ايماني" نام برد.
در شماره اخير فصلنامه فرهنگ مردم كاشان در مورد پيشينه نقشههاي قالي كاشان آمده: از تصاوير موجود بر سفال" سيلك" ميتوان حدس زد، احتمالا نقشه كشي در آن دوره در كاشان وجود داشته است.
طرحها و نقشههاي قالي ايراني اكثر به نام محل بافت آنها معروف شدهاند و قاليهاي كاشان نيز از اين جملهاند.
اين مساله موجب شده تا نقشهها از طرحها و تنوع بيشماري برخوردار شوند، بطوريكه نقشههاي قالي كاشان جاي كاملا مشخص و برجستهاي در هنر ماندگار ايران دارد.
طرحهاي قالي، ريشه در فرهنگ قومي و شرايط هر منطقه دارد از جمله نقشه هاي قالي كاشان ميتوان از " ترنج و محراب"، "محتشم كاشان"، "گلداني و درختي كاشان"، " شكارگاه"، " حيواني"، " بتهجقهاي كاشان"، " سجادهاي كاشان" نام برد.
برخي از هنرمندان رشته نقشه كشي قالي در كاشان" ميرزا احمد و ميرزا علي اكبر نقاش"، " سيدرضاخان صانعي"، " ميرزا نصرالله خان"، " دبيرالصنايع"و " نظام افسري"، آثاري از خود به جا گذاشتهاند كه موجب تحسين و تقدير مجامع داخلي و بينالمللي است.
"رنگرزي" از جمله صنايع دستي مرتبط با قالي بافي كاشان است كه قدمت آن با صنايع نساجي يكسان بودهاست.
اين صنعت در گذشته در بازار كاشان رونق زيادي داشته، بطوريكه در اكثر گذرگاههاي بازار تاريخياين شهر كارگاههاي رنگرزيفعال بوده است، اما اكنون اكثر آنها تعطيل شده و تا حدودي كار رنگرزي به شيوه سنتي منسوخ شده است.
" رفوگري" نيز حرفهاي مرتبط با قالياست كه در گذشته در بازار كاشان از رونق زيادي داشته اما اكنون تعداد رفورگران بسيار اندك است.
رييس انجمن علمي فرش ايران و يكي از استادان با سابقه
رشتهفرش دانشگاه كاشان ميگويد: با توجه به آثار بدست آمده در تپههاي سيلك، سابقه فرش كاشان به ايران باستان و يكهزار سال قبل از ميلاد ميرسد.
"اميرحسين چيت سازيان" در گفت و گو با ايرنا افزود: در دوره ساسانيان دست بافتهاي كاشان به شهرت ميرسد.
وي با اشاره به وضعيت فرش كاشان در دورههاي بعد ميگويد: در جريان سفر ماركوپولو سياح ايتالياتي كه در زمان تيموريان صورت گرفته، باز موضوع فرش و مخمل خوش و نقش كاشان مطرح است.
مسوول پيگيري راهاندازي مركز پژوهشي فرشايران در دانشگاه كاشان ميگويد:
فرش كاشان در دوره صفوي به اوج شهرت جهاني رسيد، بطوريكه اولين صادرات اصلي و نظاممند دولتي فرش ايران در آن زمان از كاشان به سفارش پادشاه لهستان انجام گرفت.
وي از جمله ديگر فرشهاي ارزشمند اين دوره را فرش شيخ صفوي نام برد كه با دست تواناي بافندهاي كاشاني بافتهشده و اكنون در موزه "ويكتورياالبرت" لندن نگهداري ميشود.
به گفته وي، فرش كاشان در دوره قاجار و پهلوي نيز همچنان مورد توجه بوده، بطوريكه تا قبل از سال ،۵۴كاشان حرف اول را در صادرات فرش كشور مي زد و اكنون نيز برغم حضور ساير رقبا و مشكلات صادرات فرش ، كاشان جايكاه خود را تا حدود زيادي حفظ كردهاست.
چيت سازيان گفت: اگر توليدكنندگان فرش دست باف كاشان به مسايلي همچون استفاده از مواد اوليه مرغوب، ثبات رنگ و تنوع طرح توجه كنند، جايگاه فرش كاشان بويژه در بازارهاي داخلي و خارجي حفظ خواهد شد.
" حسين عابدي" مديرعامل اتحاديه فرش روستايي كاشان نيز گفت: با توجه به شرايط پيش آمده و برغم برخي مشكلات، وضعيت فروش فرش دستباف كاشان از رونق بيشتري نسبت به سال گذشته برخوردار شده است.
وي،ميزان تقريبي توليد فرش دست باف اين شهرستان را بيش از ۸۰هزار متر مربع در سال ذكر كرد و گفت: از اين ميزان حدود ۳۰درصد آن صادر و بقيه در بازار داخلي عرضه شدهاست.
عابدي، افزايش قيمت فروشدر بازار داخلي واستقبال دست اندركارانبه توليد فرش را از جمله شرايط مناسب براي مسوولان ذيربط جهت حمايت جدي از بافندگان فرش دست باف عنوان كرد و اظهار داشت: البته توليدكنندگان فرش دست باف همچنان نگران گراني مواد اوليه، هزينهها و وضعيت بازار در آينده هستند.
اكنون حدود ۸هزار نفر در كاشان بويژه روستاهاي اين شهرستان به بافت فرش اشتغال دارند.منبع:ايرنا آبان86 
